انواع قالب های نگارشی:

مقاله، گزارش،تاریخ،شعر،قطعه های ادبی, سفرنامه، نمایش نامه، فیلم نامه، سرگذشت نامه(زندگی نامه)، نامه نگاری، خاطره نویسی، تک نگاری، یادداشت های روزانه، قصه، حکایت، داستان.

مقاله:

بر اساس مشاهدات و ذهنیت یک نفر از یک حادثه یا گزارش نوشته می شود. و همچنین براساس یک سری اسناد و اطلاعات و مدارک تا جنبه ی علمی آن بیشتر شود. موضوعات آن: ادبی، تاریخی، علمی، سیاسی، اقتصادی و ... ویژگی مقاله: متنی مستقیم گو است.(از سیر تا پیاز را بازگو می کند.) شخصیت پردازی و تخیل ندارد. ردّپای نویسنده دیده نمی شود. احساسات نویسنده در آن تأثیر نمی گذارد. در پایان نتیجه گیری دارد که آشکاراست. عنوان یا نام مقاله نشان دهنده ی موضوعِ متن مقاله است.

گزارش:

براساس مشاهده مستقیم است.انگار فردی دوربینش را به همراه دارد و حادثه ای را در ذهن دوربینش ثبت و ضبط می کند. یا شخص ،همزمان با رویارویی با حادثه ای ،آن را مو به مو، بدون شخصیت پردازی و تخیل، در دفتر یادداشتش می نویسد. ردّپای نویسنده درآن دیده می شود. احساسات نویسنده در آن تأثیر می گذارد. انواع گزارش: خبری (روزنامه ها، رادیو، تلویزیون و...)که ممکن است بصورت شنیداری یا دیداری باشد. گزارش کار که رایج ترین متن گزارش در ادارات و ... است.

تاریخ:

برای نَقل حادثه هاست. متن حادثه ها، تاریخ و رویدادها توسط مورخ یا تاریخ نگار، دست چین می شود. متنی مستقیم گو برای پرداختن به حوادث واقعی است. بدون شخصیت پردازی و تخیل. ردّپای نویسنده درآن دیده می شود. جهان بینی مورخ در آن تأثیر می گذارد. جنبه ی پند و اندرز و نتیجه گیری آشکارا دارد.

شعر:

نوشته ای آمیخته با خیال که دارای موسیقی، خیال انگیزی، قافیه، عاطفه ، آهنگین و موزون باشد. که بیان کننده ی هدف شاعر است.  کوتاه، فشرده و تصویری است. متنی مستقیم گو نیست.

قطعه های ادبی:

نوشته ای است توصیفی و توضیحی که زبان ادبی و شعرگونه. از تعبیرها و تشبیه های کلیشه ای و رایج سرشار است. معروف ترین قطعه های ادبی برای: قیصر امین پور، مهدی شجاعی، محمدرضا مهدی زاده.

سفرنامه:

گردشگران و مسافران درحال سفر و پس از سفر، دیده ها و شنیده های خود را درباره وضعیت جغرافیایی، مردم وآداب و رسوم آن ها، نوع معماری و ساخت و ساز ، و ... می نویسد. متنی مستقیم گوست. . احساسات نویسنده در آن تأثیر می گذارد.

نمایش نامه:

متن نمایش نامه، برای بازی بازیگر نوشته می شود. اولین نمایش نامه ها، به یونان باستان بازمی گردد. شخصیت پردازی، و فضا سازی دارد. متنی مستقیم گوست. گفت گو یا دیالوگ، روندِ نمایش نامه را پیش می بَرد. نمایش نامه نویسان مشهور: سوفوکل(یونانی)، شکسپیر، برتولت برشت، اکبر رادی، بهرام بیضایی. فرق آن با داستان در این است که نمایش نامه, همه چیز را نمایش می دهد اما در داستان جنبه ی روایی و توصیفی بیشتر دارد.

فیلم نامه:

نوشته ای که از آن برای فیلم های سینمایی استفاده می شود. تماماً داستان است. زاویه دید آن دریچه دوربین است. شخصیت پردازی دارد. متنی لحظه پرداز ،جزئی نگر و مستقیم گوست. با (صحنه, حرکات بازگیران، دوربین، سکانس، آدم ها ، ماجراها و واکنش ها) سرکار دارد.

زندگی نامه:

نویسنده سرگذشت زندگی خود (خودنوشت یا اتوبیوگرافی) یا سرگذشت زندگی مردان و زنان علم و ادب یا سیاست و هنر   (دیگر نوشت یا بیوگرافی) را می نویسد. شخصیت ها واقعی و بدون تخیل است. متنی مستقیم گو و جزئی نگر است. احساسات نویسنده در آن تأثیر می گذارد.

نامه نگاری:

معمولاً جنبه ی شخصی دارد و خطاب به یک نفر. ولی بعضی نامه ها جنبه ی عمومی دارند و برای خطاب به جمع بزرگ تری نوشته می شوند. بنابراین حالتی سرگشاده دارند. نویسنده به بهانه نوشتن می خواهد حرف دلش را به زبان قلم بیاورد. وِزگی آن: زبان ساده و روان. زاویه دید اول شخص یا دوم شخص است. متنی مستقیم گو و کلی نگر است. جنبه رمانتیک و احساسی دارد و گاهی با زبان شاعرانه و نثری هنرمندانه. گاه درقالب نامه های پیاپی، داستانی را می نویسد: مثل کتاب بابالنگ دراز . مشهورترین نامه نگاریها: نامه های نیما یوشیج به همسرش، نامه های جواهر لعل نهرو به دخترش.

خاطره نویسی:  

برای نقل حادثه ای که در گذشته اتفاق افتاده و اثر آن در خاطر و ذهن باقی مانده است و بدون تخیل. گاه جنبه شخصی و محرمانه دارد و گاهی محرمانه نیست. شنیدنش خوش آیند است. زاویه دید آن، اول شخص مفرد(من راوی) است. متنی مستقیم گو و جزئی نگر است.

تک نگاری (مونوگرافی):

نوشته ای ست مانند سفرنامه و گزارش و دارای خصوصیت های هر دو. شخصیت ها واقعی، مستند و بدون تخیل است. متنی مستقیم گو و جزئی نگر است. احساسات نویسنده در آن تأثیر می گذارد. مانندِ سفرنامه ناصرخسرو، اورازان و تات نشینان بلوک زهرا از جلال آل احمد.

یاداشت های روزانه:

بر اساس رویدادها، شنیده ها، دیده ها و رفتارهای هر روز نوشته می شوند. یکی از ساده ترین و عمومی ترین راه نهایی جلوگیری از فراموشی، یادداشت نویسی است. واقعی، مستند و بدون تخیل است. متنی مستقیم گو و جزئی نگر است. شرط نوشتن یادداشت های روزانه، عادت به نوشتن است.

قصه:

با آن که قصه ، بیشتر از آن که نوشتنی باشد، گفتنی است؛ اما با پیدایش چاپ و ابداع خط، برای جلوگیری از فراموشی قصه هایی که نسل به نسل، سینه به سینه نقل شده بودند، نوشته شدند. با جمله های تکراری «یکی بود یکی نبود، روزی بود روزگاری بود، سال ها پیش در سرزمینی دور» و مثل این ها شروع می شوند. و پایان ها با کلاغی که به خانه اش نرسید. شخصیت های آن یا خوبِ خوبند یا بدِ بد. احساسات نویسنده یا قصه گو در آن تأثیر می گذارد همراه با تخیل، پند و اندرز می دهد و نتیجه گیری آشکارا دارد. جنبه سرگرمی دارد و پایانش را به آسانی می توان حدس است.

حکایت:

رویدادهای کوتاه و ساده که به صورت قصه، روایت می شوند و دربرگیرنده ی مسائل اخلاقی و تربیتی. متنی مستقیم گو و جزئی نگر است و حکایت نویس ماجرا را مو به مو، تعریف می کند. نتیجه گیری آشکارا دارد. معمولاً حکایت نویس، حکایت را از دیگران نقل می کند. و از عبارت هایی مثل: آورده اند؛ شنیده ام و ... استفاده می کند.

داستان:

متنی است با کمک تخیل و برانگیختن احساس خواننده ، هم داستانش را می گوید و هم روی مخاطب تأثیر می گذارد. داستان کوتاه: برشی کوتاه از زندگی است که در متن داستانی، نمایش هم می دهد. یک شخصیت اصلی دارد و اتفاقات حول محور همان شخصیت اصلی می افتد. و دارای چند شخصیت فرعی.

فرق قصه و داستان: قصه نوعی ادبیات است که در قدیم وجود داشته با ساختاری ابتدایی و ساده، قابل فهم عامّه ی مردم و پر از  کلمه ها و ضرب المثل های عامیانه. حوادث علت و معلولی ندارد و تصادفی و در یک چشم به هم زدن اتفاق می افتد. و به جای شخصیت، قهرمان دارد. و نتیجه گیری دارد. روایت کننده آن، قصه گوست که کل قصه را به تنهایی تعریف می کند. اما در داستان روایت کننده از شیوه زاویه دید یا (زاویه روایت) داستان را روایت می کند.